Τραπεζικές απάτες που πρέπει να προσέχεις

Οι πιο συχνές απάτες

Το phishing, το «ψάρεμα» κωδικών με ψεύτικα μηνύματα, έχει πολλές μορφές, αλλά ο στόχος είναι ένας: να δώσεις εσύ τα στοιχεία σου ή να στείλεις εσύ τα χρήματα. Το 2024 η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος δέχτηκε περίπου 89.000 τηλεφωνήματα για απάτες μέσω τηλεφώνου και διαδικτύου, περίπου 240 την ημέρα. Η Ελληνική Ένωση Τραπεζών προειδοποιεί κυρίως για τέσσερις μορφές:

• Ψεύτικο SMS ή email «από την τράπεζα». Σου λέει ότι ο λογαριασμός σου θα μπλοκαριστεί ή ότι έγινε ύποπτη συναλλαγή, και σε στέλνει σε μια σελίδα που μοιάζει με της τράπεζας για να βάλεις κωδικούς ή στοιχεία κάρτας.
• Τηλεφώνημα «από την τράπεζα». Στην οθόνη μπορεί να εμφανίζεται ακόμα και ο αριθμός της τράπεζας. Ο υποτιθέμενος υπάλληλος σού λέει ότι είσαι θύμα απάτης και πρέπει να κινηθείς αμέσως: να κάνεις εσύ μια μεταφορά ή να του πεις τον κωδικό που μόλις σου ήρθε.
• Τηλεφώνημα μετά από ένα ψεύτικο μήνυμα. Αν δεν έπεσες στην παγίδα του μηνύματος, ακολουθεί κλήση που υποτίθεται ότι θα σε «βοηθήσει» να το διορθώσεις.
• Επενδυτική απάτη. Μια πλατφόρμα ή ένας «σύμβουλος» σου υπόσχεται μεγάλες αποδόσεις χωρίς ρίσκο και σου ζητά να στείλεις χρήματα ή να εγκαταστήσεις μια εφαρμογή.

Τι δεν θα σου ζητήσει η τράπεζα, και τα σημάδια της απάτης

Η τράπεζά σου δεν θα σου ζητήσει ποτέ με μήνυμα, email ή τηλέφωνο το όνομα χρήστη και τον κωδικό του e-banking, τον αριθμό της κάρτας, το PIN ή τους κωδικούς μίας χρήσης που σου έρχονται με SMS. Όποιος σου τα ζητά, δεν είναι η τράπεζά σου. Σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, πρόσεξε ιδιαίτερα όταν κάποιος:

• Σε πιέζει να ενεργήσεις αμέσως και δεν σε αφήνει να σκεφτείς ή να μιλήσεις με την τράπεζά σου.
• Σου λέει ότι είσαι θύμα απάτης και ότι πρέπει να κινηθείς τώρα για να σώσεις τα χρήματά σου.
• Σου ζητά να πας σε ATM ή να δώσεις την κάρτα ή χρήματα σε κάποιον που θα έρθει να τα πάρει.
• Σου στέλνει σύνδεσμο για να «επιβεβαιώσεις» στοιχεία ή να «ξεμπλοκάρεις» τον λογαριασμό.

Αν αμφιβάλλεις, κλείσε το τηλέφωνο και κάλεσε εσύ την τράπεζα, στον αριθμό που γράφει η κάρτα σου ή η επίσημη ιστοσελίδα της. Μη χρησιμοποιήσεις αριθμό ή σύνδεσμο από το μήνυμα.

Αν πάτησες τον σύνδεσμο ή έδωσες στοιχεία

Κάθε λεπτό μετράει. Κάνε τα παρακάτω με αυτή τη σειρά:

1. Μπλόκαρε την κάρτα από την εφαρμογή της τράπεζας. Στις περισσότερες εφαρμογές γίνεται με ένα πάτημα.
2. Πάρε τηλέφωνο την τράπεζα στον επίσημο αριθμό και πες τι έγινε. Ζήτα αριθμό για την αναφορά σου.
3.  Άλλαξε τους κωδικούς του e-banking, από μια συσκευή που εμπιστεύεσαι.
4.  Έλεγξε την κίνηση του λογαριασμού και της κάρτας για συναλλαγές που δεν αναγνωρίζεις.
5. Κράτα στοιχεία: στιγμιότυπα οθόνης από το μήνυμα, τον αποστολέα ή τον αριθμό που σε πήρε, τον σύνδεσμο, τις ώρες, τα ποσά και τον αριθμό της αναφοράς σου στην τράπεζα.
6. Κάνε καταγγελία στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, στο 11188, στο ccu@cybercrimeunit.gov.gr ή online στο gov.gr με τους κωδικούς Taxisnet.

Αν βρεις χρέωση που δεν έκανες

Για μια πληρωμή που δεν ενέκρινες εσύ, ενημέρωσε την τράπεζα χωρίς καθυστέρηση. Ο νόμος σού δίνει έως 13 μήνες από τη χρέωση, αλλά όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα. Μόλις την ενημερώσεις, η τράπεζα πρέπει να σου επιστρέψει τα χρήματα αμέσως, και το αργότερο έως το τέλος της επόμενης εργάσιμης ημέρας από την ενημέρωση, εκτός αν έχει βάσιμες υποψίες ότι εσύ διέπραξες απάτη και το έχει αναφέρει γραπτά στις αρχές.

Αν έχασες την κάρτα, σου την έκλεψαν ή κάποιος υπεξαίρεσε τα στοιχεία της, η ζημιά σου για ό,τι πλήρωσαν με αυτήν πριν ενημερώσεις την τράπεζα φτάνει το πολύ τα €50, και μετά την ενημέρωση δεν πληρώνεις τίποτα. Η προστασία αυτή δεν ισχύει αν ενήργησες με δόλο ή με βαριά αμέλεια, γι’ αυτό μη δίνεις τους κωδικούς σου σε κανέναν.

Η μεγάλη παγίδα είναι όταν στέλνεις εσύ τα χρήματα, επειδή σε ξεγέλασαν. Τότε η πληρωμή είναι εγκεκριμένη από σένα, και η επιστροφή δεν είναι αυτόματη. Στην Ευρώπη, δηλαδή στην ΕΕ μαζί με τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν, το 2024 οι ίδιοι οι χρήστες πλήρωσαν περίπου το 85% των ζημιών από απάτες με μεταφορές, κυρίως επειδή τους έπεισαν να κάνουν οι ίδιοι την πληρωμή. Οι απάτες με πληρωμές έφτασαν συνολικά τα €4,2 δισεκατομμύρια.

Συχνές ερωτήσεις