Οι 5 παγίδες του αρχάριου επενδυτή

1. Ο φόβος μήπως χάσεις την ευκαιρία

Μια μετοχή ή ένα κρυπτονόμισμα ανεβαίνει, όλοι μιλάνε γι’ αυτό, και αγοράζεις για να μη μείνεις απέξω. Μοιάζει λογικό, γιατί η άνοδος είναι μπροστά σου και φαίνεται να συνεχίζεται. Συνήθως όμως αγοράζεις αφού έχει γίνει το μεγαλύτερο μέρος της. Στα ETF bitcoin που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2024, τα ίδια τα κεφάλαια απέδωσαν 8,5% τον χρόνο έως τον Ιούνιο του 2026, ενώ ο μέσος επενδυτής έχασε περίπου 5,8% τον χρόνο, σύμφωνα με τη Morningstar. Αυτό γιατί τα περισσότερα χρήματα μπήκαν όταν η τιμή ήταν ήδη ψηλά.

2. Οι πολλές αγοραπωλησίες

Οι εφαρμογές κάνουν μια συναλλαγή να μοιάζει δωρεάν και διασκεδαστική, και η αίσθηση ότι κάνεις κάτι μοιάζει με έλεγχο. Κάθε συναλλαγή όμως έχει κόστος, και κάθε απόφαση είναι μια ευκαιρία να κάνεις λάθος. Σε μια γνωστή έρευνα των Barber και Odean, με 66.465 αμερικανικά νοικοκυριά από το 1991 έως το 1996, όσοι έκαναν τις περισσότερες συναλλαγές κέρδισαν 11,4% τον χρόνο, ενώ η αγορά 17,9% και όσοι αγόραζαν και πουλούσαν σπάνια 18,5%.

3. Όλα σε ένα

Ξέρεις καλά μια εταιρεία, ή την ξέρει κάποιος που εμπιστεύεσαι, και βάζεις εκεί τα περισσότερα χρήματα. Μοιάζει λογικό να επενδύεις σε ό,τι γνωρίζεις. Ακόμα και μεγάλες, γνωστές εταιρείες όμως καταρρέουν. Η Wirecard, μέλος του γερμανικού δείκτη DAX 30, ανακοίνωσε τον Ιούνιο του 2020 ότι €1,9 δισ. που έλεγε ότι είχε δεν υπήρχαν, και δύο μήνες μετά άνοιξε η διαδικασία πτώχευσής της. Στην Ελλάδα, οι μετοχές της Folli Follie σταμάτησαν να διαπραγματεύονται τον Ιούνιο του 2018, με απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Γι’ αυτό η διασπορά είναι η βάση κάθε επένδυσης.

Συχνά θα ακούσεις για γνωστούς ή αγνώστους που βγάλαν πολλά χρήματα από μία μετοχή. Παραδείγματα αυτών είναι η Tesla ή η Nvidia. Αυτό όντως μπορεί να συμβεί, αλλά να ξέρεις ότι το να βάζεις όλα, ή σχεδόν όλα σου τα χρήματα σε μία μετοχή είναι περισσότερο τζόγος παρά επένδυση.

4. Τα δανεικά και η μόχλευση

Μόχλευση σημαίνει ότι επενδύεις περισσότερα χρήματα από όσα έχεις, με δανεικά από την πλατφόρμα. Με €1.000 δικά σου και μόχλευση 5 προς 1, για παράδειγμα, αγοράζεις μετοχές αξίας €5.000. Αν ανέβουν 10%, κερδίζεις €500, δηλαδή το μισό των δικών σου χρημάτων. Αν πέσουν 10%, χάνεις €500, και αν πέσουν 20%, χάνεις όλα τα €1.000. Τα CFD, που προσφέρουν πολλές εφαρμογές, επιτρέπουν σε ιδιώτες μόχλευση έως 30 προς 1 στα βασικά νομίσματα και έως 5 προς 1 στις μετοχές, σύμφωνα με τους κανόνες της ESMA. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς υποχρεώνει τους παρόχους να προειδοποιούν ότι 74% έως 89% των λογαριασμών ιδιωτών χάνουν χρήματα. Η XTB, για παράδειγμα, γράφει σήμερα 77%. Μην επενδύεις με δανεικά και μην αγοράζεις προϊόντα με μόχλευση.

5. Το κυνήγι των περσινών αποδόσεων

Ένα αμοιβαίο ή ένας κλάδος έφερε 40% πέρσι, και αλλάζεις τις επενδύσεις σου για να πας εκεί. Μοιάζει λογικό να διαλέγεις ό,τι δουλεύει. Οι περσινές αποδόσεις όμως λένε ελάχιστα για τις επόμενες, και όποιος μετακινείται συνέχεια αγοράζει ακριβά και πουλάει φθηνά. Σύμφωνα με τη Morningstar, στα κεφάλαια των ΗΠΑ, τα δέκα χρόνια έως το τέλος του 2025, ο μέσος επενδυτής κέρδισε 8,7% τον χρόνο, ενώ τα κεφάλαια 9,9%. Η διαφορά ήταν μικρότερη στα απλά μετοχικά κεφάλαια, 0,4 μονάδες, και μεγαλύτερη στα κλαδικά, 1,2, και στα εναλλακτικά, 1,6, εκεί όπου τα χρήματα κυνηγούν τη μόδα.

Ένας απλός έλεγχος πριν από κάθε απόφαση

Πριν αγοράσεις ή πουλήσεις οτιδήποτε, απάντησε σε τρεις ερωτήσεις:

1. Ταιριάζει στο σχέδιό μου; Αν δεν αλλάζει τον στόχο σου ή την κατανομή που αποφάσισες στη στρατηγική σου, μάλλον δεν χρειάζεται να το κάνεις.
2. Το αποφασίζω με βάση στοιχεία ή επειδή το συζητούν όλοι; Οι ειδήσεις και τα social media μπορεί να σου δώσουν μια χρήσιμη ιδέα ή πληροφορία. Πριν αγοράσεις, έλεγξε τα στοιχεία μόνος σου και ρώτα αν θα το έκανες και χωρίς τον ενθουσιασμό γύρω του.
3. Αντέχω να χάσω αυτό το ποσό; Αν όχι, μην το ρισκάρεις. Αν ναι, και είναι στοίχημα, κράτα το μέσα στο μικρό κομμάτι που έχεις για στοιχήματα.

Αν μια απάντηση σε κάνει να διστάσεις, περίμενε μία εβδομάδα. Οι καλές αποφάσεις σπάνια χάνονται σε μία εβδομάδα.

Επόμενο βήμα

Πώς επιλέγεις πλατφόρμα ή χρηματιστηριακή: ελληνική ή ξένη

Συνέχισε →

Συχνές ερωτήσεις