Γιατί η σχέση σου με τα χρήματα έχει σημασία

Γιατί ξεκινάμε από εδώ

Η βιβλιογραφία και η ιντερνετική αρθρογραφία οικονομικής διαχείρισης είναι γεμάτη γενικούς κανόνες. Πολλές φορές αυτοί είναι ορθοί και βασισμένοι σε ενδελεχή έρευνα. Άλλες φορές είναι απλά απόψεις. Όπως όμως ο καθένας και η καθεμία μας αντιδρά διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις σε διάφορους τομείς της ζωής μας, έτσι ισχύει και στα χρήματα.

Επίσης, το σύγχρονο μάρκετινγκ εκμεταλλεύεται βασικές αρχές της ανθρώπινης ψυχολογίας για να μας οδηγήσει σε υπερκαταναλωτικές συμπεριφορές. Στοχεύοντας στην αίσθηση του κατεπείγοντος, την εκμηδένιση των αντιστάσεων στη σκέψη και την αξιοποίηση συναισθηματικών αδυναμιών, μας οδηγεί συχνά σε ψυχαναγκαστικές αγορές.

Γι’ αυτό, αποφασίσαμε να αρχίσουμε τους οδηγούς μας από μία βασική έννοια: Όποιον κανόνα διαβάζεις σε αυτό το website ή οπουδήποτε αλλού, πρέπει πρώτα να τον αξιολογείς με βάση το τι δουλεύει για εσένα και τους στόχους σου. Ξεκινάμε λοιπόν προσπαθώντας να σε βοηθήσουμε να καταλάβεις λίγο καλύτερα τον οικονομικό σου χαρακτήρα και το πλαίσιο στο οποίο λαμβάνεις τις οικονομικές σου αποφάσεις, πριν αρχίσουμε να μιλάμε για προϋπολογισμούς, δάνεια και επενδύσεις.

Τα χρήματα περνούν από φίλτρα που δεν βλέπουμε πάντα

Όταν αποφασίζεις αν θα ξοδέψεις, θα αποταμιεύσεις ή θα επενδύσεις, δεν ξεκινάς από μία λευκή κόλλα χαρτί. Έχεις ήδη μια ιστορία με τα χρήματα. Μπορεί να μεγάλωσες σε σπίτι όπου υπήρχε συνεχής ανησυχία για λογαριασμούς ή σε σπίτι όπου κανείς δεν μιλούσε για χρήματα. Μπορεί να έμαθες να συνδέεις την αποταμίευση με ασφάλεια ή την κατανάλωση με ανταμοιβή. Οι ερευνητές ονομάζουν αυτή τη διαδικασία οικονομική κοινωνικοποίηση και τη συνδέουν με την οικογένεια, την εργασία και την εκπαίδευση.

Αυτά τα φίλτρα γίνονται πρόβλημα όταν λειτουργούν αυτόματα και σε οδηγούν σε αποφάσεις που δεν εξυπηρετούν πια τη ζωή σου. Κάποιος μπορεί να έχει αρκετές αποταμιεύσεις και να φοβάται να χρησιμοποιήσει χρήματα για έναν λογικό στόχο. Κάποιος άλλος μπορεί να αποφεύγει να κοιτάξει τον λογαριασμό του επειδή η διαδικασία τού προκαλεί άγχος.

Το παρελθόν εξηγεί ένα μέρος της εικόνας. Αλλαγές στο εισόδημα, τρέχουσες υποχρεώσεις, μια περίοδος ανεργίας, ένα παιδί ή μια ξαφνική δαπάνη αλλάζουν επίσης τον τρόπο που αντιδράς. Γι’ αυτό μια οικονομική συνήθεια ή επιλογή δεν αποκαλύπτει από μόνη της τον χαρακτήρα σου. Δείχνει τι έμαθες, τι φοβάσαι, τι επιδιώκεις και ποιες επιλογές έχεις σήμερα.

Συμπεριφορές που αξίζει να παρατηρήσεις

Παρατήρησε τι κάνεις και πώς αισθάνεσαι 1) όταν πληρώνεσαι, 2) όταν προκύπτει ένα μεγάλο έξοδο, 3) όταν βλέπεις μια «ευκαιρία» και 4) όταν πρέπει να πάρεις μια οικονομική απόφαση που δεν είναι επείγουσα. Είναι η πρώτη σκέψη που σου έρχεται στο μυαλό εστιασμένη σε κάποια από τα παρακάτω συναισθήματα;

Ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να είναι οργανωμένος με το budget και ταυτόχρονα υπερβολικά συντηρητικός με χρήματα που έχουν ορίζοντα 20 ετών, με αποτέλεσμα να χάνει ευκαιρίες. Δεν έχει νόημα να βάζουμε τον εαυτό μας σε μία αυστηρή κατηγορία, αλλά βοηθάει να έχουμε επίγνωση των τάσεών μας.

Μικρά βήματα μπορούν να φέρουν μεγάλη βελτίωση

Η σχέση σου με τα χρήματα φαίνεται συχνά σε μικρές επαναλαμβανόμενες στιγμές και όχι σε μεγάλες οικονομικές αποφάσεις. Κοιτάς τον τραπεζικό σου λογαριασμό όταν φοβάσαι ότι ξέφυγες ή το αποφεύγεις; Κάνεις αγορά επειδή «το αξίζεις» μετά από δύσκολη εβδομάδα; Κρατάς υπερβολικά μετρητά επειδή η ιδέα της επένδυσης σε αγχώνει; Αυτές οι αντιδράσεις είναι στοιχεία για το πώς λειτουργείς γενικότερα.

Το μοτίβο που επαναλαμβάνεται είναι πιο χρήσιμο από το να χαρακτηρίσεις τον εαυτό σου «καλό» ή «κακό» με τα λεφτά. Αλλάζοντας αυτά τα καθημερινά μοτίβα όταν δεν δουλεύουν προς το συμφέρον σου, κάνεις μικρά αλλά σημαντικά βήματα προς μία σωστότερη οικονομική διαχείριση.

Επόμενο βήμα

Οι 5 τύποι οικονομικής προσωπικότητας: σε ποιον αναγνωρίζεις τον εαυτό σου;

Συνέχισε →

Συχνές ερωτήσεις