Οι 5 τύποι οικονομικής προσωπικότητας: σε ποιον αναγνωρίζεις τον εαυτό σου;
Τι να κρατήσεις
- Οι πέντε τύποι περιγράφουν συχνές τάσεις στον τρόπο που οργανώνουμε, αποταμιεύουμε και ξοδεύουμε τα χρήματά μας.
- Κάθε οικονομική προσωπικότητα έχει μια χρήσιμη πλευρά και ένα τυφλό σημείο. Δεν υπάρχει ένας σωστός τύπος για όλους.
- Μπορεί να αναγνωρίζεις στοιχεία από δύο ή περισσότερες τάσεις, με μία από αυτές να εμφανίζεται συχνότερα.
- Το εισόδημα, οι υποχρεώσεις και η φάση της ζωής σου μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που αντιδράς στα χρήματα.
- Η ίδια οικονομική συμβουλή χρειάζεται διαφορετική εφαρμογή ανά τύπο.
- Ένα μικρό σύστημα που καλύπτει το τυφλό σου σημείο είναι πιο χρήσιμο από την προσπάθεια να αλλάξεις ολόκληρο τον χαρακτήρα σου.
Πώς να διαβάσεις τους πέντε τύπους
Η έρευνα γύρω από τη σχέση μας με τα χρήματα δεν έχει καταλήξει σε μία ενιαία ταξινόμηση. Διαφορετικές μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικά χαρακτηριστικά και καταλήγουν σε διαφορετικό αριθμό κατηγοριών. Οι πέντε τύποι του SimplyMoney είναι μια απλή συντακτική σύνθεση, βασισμένη σε σχετική έρευνα, για να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Δεν αποτελούν διάγνωση ή τεστ προσωπικότητας.
Παρατήρησε ποια περιγραφή σου θυμίζει τις αποφάσεις που παίρνεις συνήθως και ποια εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένες συνθήκες. Μπορεί, για παράδειγμα, να είσαι οργανωμένος στους καθημερινούς λογαριασμούς και επιφυλακτικός όταν σκέφτεσαι μια επένδυση. Μια αλλαγή στο εισόδημα, ένα παιδί, ένα χρέος ή μια δύσκολη περίοδος μπορεί επίσης να φέρει άλλη τάση στην επιφάνεια.
«Μου φάνηκε περίεργο ότι οι άνθρωποι τείνουν προς έναν τελικό τύπο, αλλά μπορεί να έχουν στοιχεία και από τους πέντε, μέχρι που κατάλαβα ότι είναι πολυεπίπεδα όντα.»
ΘΕΜΗΣ
Οι πέντε οικονομικές τάσεις
Ο οργανωμένος
Θέλει να ξέρει πού πηγαίνουν τα χρήματά του και τι υπηρετεί κάθε ποσό. Συνήθως βάζει στόχους, κρατά σημειώσεις και μετατρέπει μια πρόθεση σε συγκεκριμένο πλάνο. Αυτή η οργάνωση τον βοηθά να προχωρά με συνέπεια. Το τυφλό του σημείο εμφανίζεται όταν εμπιστεύεται υπερβολικά το σχέδιό του ή δυσκολεύεται να δεχτεί ότι οι προτεραιότητες άλλαξαν. Τον βοηθά ένας τακτικός έλεγχος, όπου εξετάζει αν το πλάνο εξακολουθεί να ταιριάζει στην πραγματική του ζωή.
Ο αποταμιευτής
Νιώθει ασφάλεια όταν κρατά χρήματα στην άκρη και συνήθως σκέφτεται πριν ξοδέψει. Η υπομονή και η συγκράτησή του χτίζουν αντοχή απέναντι σε ένα απρόοπτο. Μπορεί όμως να καθυστερεί μια λογική αγορά που έχει ήδη τη δυνατότητα να κάνει ή να αφήνει όλα τα χρήματα αδρανή επειδή κάθε άλλη επιλογή του φαίνεται επικίνδυνη. Για να διατηρήσει την ισορροπία, ορίζει από πριν ποια χρήματα προστατεύουν την ασφάλειά του και ποια μπορεί να χρησιμοποιήσει χωρίς ενοχή για έναν συγκεκριμένο στόχο.
Ο γενναιόδωρος
Χρησιμοποιεί τα χρήματα για να προσφέρει, να φροντίσει και να δημιουργήσει κοινές εμπειρίες και να χτίσει διαπροσωπικές σχέσεις. Ένα δώρο, ένα τραπέζι ή μια βοήθεια σε κάποιον δικό του μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία για εκείνον από μια αγορά μόνο για τον εαυτό του. Η γενναιοδωρία γίνεται δύσκολη όταν οι ανάγκες των άλλων προηγούνται συστηματικά από τους δικούς του λογαριασμούς και στόχους. Ένα ξεχωριστό ποσό για προσφορά τον βοηθά να συνεχίσει να δίνει, γνωρίζοντας μέχρι πού μπορεί να φτάσει.
Ο αυθόρμητος
Βλέπει τα χρήματα ως τρόπο να απολαμβάνει το παρόν και προσαρμόζεται εύκολα όταν αλλάζει το πρόγραμμα. Αυτή η ευελιξία τον προστατεύει από την υπερβολική σκέψη και του επιτρέπει να χαρεί μια ευκαιρία που προκύπτει. Δυσκολεύεται όταν η διάθεση της στιγμής αποφασίζει για το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων ή όταν η αποταμίευση και οι υποχρεώσεις μεταφέρονται συνεχώς στον επόμενο μήνα. Η αυτόματη πληρωμή των βασικών υποχρεώσεων και της αποταμίευσης μόλις μπαίνει το εισόδημα τού αφήνει ελευθερία για τα υπόλοιπα χρήματα.
Ο επιφυλακτικός
Θέλει να καταλάβει τους κινδύνους πριν δεσμεύσει χρήματα και δεν εντυπωσιάζεται εύκολα από μια προσφορά. Η προσοχή του μπορεί να τον γλιτώσει από βιαστικές αποφάσεις. Όταν όμως συγκρίνει ασταμάτητα, η έρευνα μετατρέπεται σε αναβολή και ακόμη και μια απλή επιλογή μένει ανοιχτή για μήνες. Ένα πρακτικό όριο είναι να κρατά μόνο τις εναλλακτικές που καλύπτουν τα βασικά του κριτήρια και να βάζει μια λογική προθεσμία για την τελική απόφαση.
Τα ίδια €200 σε πέντε διαφορετικά χέρια
Φαντάσου ότι λαμβάνεις απρόσμενα €200 από μια επιστροφή λογαριασμού. Το ποσό είναι το ίδιο, όμως κάθε τάση του δίνει διαφορετική δουλειά.
- Ο οργανωμένος το μεταφέρει αμέσως στον στόχο που έχει προτεραιότητα. Η κίνηση τον φέρνει πιο κοντά στο πλάνο του. Αν όμως έχει προκύψει μια νέα ανάγκη, μπορεί να την αγνοήσει επειδή δεν υπήρχε στον αρχικό σχεδιασμό.
- Ο αποταμιευτής το βάζει ολόκληρο στην άκρη και ενισχύει την ασφάλειά του. Ίσως όμως δυσκολευτεί να χρησιμοποιήσει ακόμη και ένα μικρό μέρος για κάτι που έχει ήδη αποφασίσει ότι αξίζει.
- Ο γενναιόδωρος σκέφτεται ένα τραπέζι, ένα δώρο ή μια βοήθεια σε κάποιον κοντινό του. Η επιλογή δημιουργεί μια ουσιαστική κοινή εμπειρία, αρκεί να μη μείνει πίσω μια δική του υποχρέωση.
- Ο αυθόρμητος βλέπει χώρο για μια αγορά ή μια έξοδο που θέλει τώρα και χαίρεται το απρόσμενο ποσό. Στο τέλος του μήνα υπάρχει ο κίνδυνος να μη θυμάται πού ακριβώς πήγε.
- Ο επιφυλακτικός το αφήνει στον λογαριασμό μέχρι να εξετάσει όλες τις επιλογές, διατηρώντας ανοιχτές τις δυνατότητές του. Η απόφαση μπορεί έτσι να μείνει σε εκκρεμότητα για μήνες.
Η χρήσιμη ερώτηση είναι αν η αντίδρασή σου εξυπηρετεί αυτό που χρειάζεσαι σήμερα. Η απάντηση μπορεί να αλλάξει μαζί με τις υποχρεώσεις και τους στόχους σου.
Τι προτείνουμε
- Κάνε το quiz οικονομικής προσωπικότητας και σημείωσε τις δύο τάσεις που εμφανίζονται πιο έντονα στο αποτέλεσμά σου.
- Για καθεμία, σημείωσε μία πρόσφατη απόφαση όπου η χρήσιμη πλευρά της σε βοήθησε.
- Βρες και μία όπου το τυφλό της σημείο σού κόστισε χρήματα, χρόνο ή ηρεμία.
- Για το τυφλό σημείο που σου κόστισε περισσότερο, σκέψου τι θα μπορούσες να αλλάξεις για να το περιορίσεις.
- Ξανακάνε το quiz όταν αλλάξει σημαντικά το εισόδημα, οι υποχρεώσεις ή η καθημερινότητά σου.
Πηγές & μεθοδολογία
- Te Ara Ahunga Ora Retirement Commission και Auckland University of Technology, Sorted’s Money Personality Quiz: Report, έρευνα και ανάλυση λανθανουσών κατηγοριών σε δείγμα της Νέας Ζηλανδίας, Ιούνιος 2023.
- Sesini και Lozza, Università Cattolica del Sacro Cuore, Understanding Individual Attitude to Money, συστηματική ανασκόπηση της έρευνας για τις στάσεις απέναντι στα χρήματα, 2023.
- Yamauchi και Templer, California School of Professional Psychology, The Development of a Money Attitude Scale, ανάπτυξη και παραγοντική ανάλυση της κλίμακας στάσεων απέναντι στα χρήματα, Οκτώβριος 1982.
- Klontz, Britt, Mentzer και Klontz, Kansas State University και Klontz Consulting Group, Money Beliefs and Financial Behaviors, ανάπτυξη του Klontz Money Script Inventory, Ιανουάριος 2011.
Το άρθρο αυτό αποτελεί γενική ενημέρωση και όχι εξατομικευμένη οικονομική συμβουλή. Τα ποσά και οι προϋποθέσεις αλλάζουν. Επιβεβαίωσε τα τρέχοντα στοιχεία πριν πάρεις απόφαση.